Kompendium wiedzy

Co to jest artroskopia?

Artroskopia stawu jest metodą małoinwazyjnej operacji, polegającej na wziernikowaniu stawu – wykonuje się około 2-4 otworów, przez które wprowadza się kamerę oraz narzędzia i przyrządy chirurgiczne. Dzięki temu, nie ma konieczności pełnego otwarcia stawu. Kamera pozwala znaleźć zmiany patologiczne w problematycznym stawie, a za pomocą miniaturowych narzędzi chirurg jest w stanie opracować zmienione strukturalnie tkanki.

Najczęściej wykonuje się zabieg artroskopii stawu kolanowego, dlatego niniejszy artykuł poświęcony zostanie temu przykładowi. Należy jednak pamiętać, iż każdy staw może zostać poddany tej metodzie leczenia.

Jakie tkanki mogą zostać opracowane podczas artroskopii?

Artroskopia stawu kolanowego celuje najczęściej w niżej wymienione tkanki:

• Łąkotka – usuwanie lub szycie łąkotki,  implantowanie sztucznych łąkotek lub ludzkich;
• Chrząstka – rekonstrukcja samej chrząstki lub ubytków chrzęstno-kostnych;
• Więzadła – najczęściej więzadło krzyżowe przednie (ACL), doszywanie/zszywanie, a także całkowita rekonstrukcja więzadła;
• Błona maziowa – najczęściej w przypadku przerośnięcia.

Jakie są zalety artroskopii?

• Mniejsze ryzyko wystąpienia powikłań pozabiegowych;
• Krótki pobyt w szpitalu;
• Małoinwazyjność zabiegu, zmniejszająca krwawienie śródoperacyjne;
• Estetyka – niewielkie blizny w miejscu nacięcia;
• Lepsza precyzja – bezpośredni widok powiększonego na monitorze pola zabiegowego;
• Zmniejszone dolegliwości bólowe po zabiegu;
• Szybszy powrót do zdrowia oraz aktywności zawodowej i/lub sportowej;
• Krótszy czas rehabilitacji.

Ile trwa artroskopia i jak przebiega?

Zabieg artroskopii zwykle trwa od 30 minut do 2 godzin, zależne jest to od tego, jakie procedury są konieczne do wykonania. Pacjent zwykle jest pod wpływem znieczulenia podpajęczynówkowego, czasem jednak konieczne jest zastosowanie znieczulenia ogólnego.

W przebiegu zabiegu pomiędzy nacięciem skóry, a jej ponownym zszyciem, operator wprowadza do stawu kamerę oraz narzędzia. Może pobrać fragment tkanki do celów diagnostycznych, a także usunąć wolne fragmenty chrząstki i wygładzić jej powierzchnię oraz zrekonstruować więzadło.

Jakie są przeciwskazania do artroskopii?

• Aktywne stany infekcyjne (przeziębienie, zapalenie górnych dróg oddechowych itd.);
• Schorzenia, które rokują do samoistnego wyleczenia lub ustąpienia po rehabilitacji;
• Zaawansowane zwyrodnienia stawów (w tych przypadkach stosuje się zabieg endoprotezoplastyki);
• Schorzenia, które można poddać leczeniu zachowawczemu (na przykład iniekcje dostawowe z kwasu hialuronowego lub osocza bogatopłytkowego).

Jakie są wskazania do przeprowadzenia artroskopii

Najczęściej pacjenci są kwalifikowani do zabiegu artroskopii poprzez wykonanie badania funkcjonalnego oraz badań dodatkowych – USG i/lub MRI stawu.

Najczęstsze wskazania do artroskopii stawu kolanowego:

• Zerwanie więzadła krzyżowego przedniego ACL lub krzyżowego tylnego PCL;
• Uszkodzenie łąkotki;
• Uszkodzenia chrząstki;
• Uszkodzenia chrzęstno-kostne stawu udowo-piszczelowego i udowo-rzepkowego;
• Dysfunkcje rzepki – niestabilność rzepki, zespół bocznego przyparcia rzepki;
• Obecność wolnych ciał wewnątrz stawu np. fragmentu chrząstki;
• Zrosty pozapalne;
• Wyrośle kostne, które ograniczają zakres ruchu w stawie kolanowym. 

Artroskopia: Fizjoterapia – Jak się przygotować do artroskopii?

Poza stricte medycznymi przygotowaniami w postaci konsultacji z anestezjologiem, wykonaniem niezbędnych badań (morfologii krwi itd.), ważne jest także przygotowanie od strony fizjoterapeutycznej.

Terapia fizjoterapeutyczna przed zabiegiem artroskopii jest ukierunkowana na:

• Poprawę zakresów ruchu w stawie, jeśli te są ograniczone;
• Poprawę siły mięśniowej;
• Techniki przeciwobrzękowe oraz poprawiające odżywienie w stawie;
• Naukę ćwiczeń możliwych do wykonywania w pierwszych dobach po zabiegu;
• Reedukację chodu, w tym naukę chodu o kulach.

Rehabilitacja przedzabiegowa (fizjoterapia przed artroskopią) pozwala znacznie skrócić czas rekonwalescencji pacjenta.

Fizjoterapia po artroskopii

Fizjoterapia po artroskopii ma na celu przede wszystkim:

• Odzyskanie zakresów ruchu w danym stawie,
• Wzmocnienie siły mięśni,
• Poprawa tolerancji obciążeń kończyny poddanej zabiegowi,
• Poprawa jakości i ergonomii chodu,
• Działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe,
• Poprawa koordynacji ruchowej,
• Uwrażliwienie i poprawa mobilności blizny.

Istnieje wiele narzędzi pracy w trakcie fizjoterapii, odpowiedni dobór środków zależny jest od stanu funkcjonalnego pacjenta. Najczęściej stosowana jest:

• Terapia manualna,
• Terapia blizny,
• Ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniową,
• Ćwiczenia zwiększające zakres ruchu stawu,
• Ćwiczenia koordynacji ruchowej,
• Ćwiczenia propriocepcji,
• Reedukacja chodu,
• Kinesiotaping.

Po niektórych zabiegach artroskopii w obrębie stawu kolanowego pacjenci są zaopatrzeni w ortezę stawową oraz mają zalecenie poruszania się za pomocą kul. Istotne jest wówczas, aby odpowiednio zmieniać zakres ruchu ortezy, a także umożliwić odstawienie kul we właściwym czasie, jeśli pacjent jest przygotowany. Należy podkreślić, iż cały proces rehabilitacji odbywa się ściśle według zaleceń lekarskich.

Na uwagę również zasługuje fakt, iż fizjoterapia prowadzona w gabinecie to jedno, natomiast ogromne znaczenie dla procesu powrotu do zdrowia ma także wykonywanie w domu zaleconych przez fizjoterapeutę ćwiczeń.

Ile trwa fizjoterapia po artroskopii?

Czas powrotu do całkowitej sprawności jest zależny od rodzaju problemu oraz zastosowanych procedur medycznych. Dla przykładu odzyskanie formy po usunięciu fragmentu łąkotki zajmuje do 8 tygodni, a pełna rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego od 6 do 12 miesięcy.

Jeśli przygotowujesz się do zabiegu artroskopii i szukasz profesjonalnej rehabilitacji, zapraszam do kontaktu.