Kompendium wiedzy

Fizjoterapia blizny po cesarskim cięciu

Standardem opieki okołoporodowej w Polsce powinna być edukacja ciężarnych odnośnie pielęgnacji blizny po cięciu cesarskim. W czasie zabiegu lekarz przecina 5 warstw: skórę, tkankę podskórną, powięź, otrzewną oraz końcowo – macicę. Mięśnie brzucha są od siebie odsuwane palcami. Zatem blizna widoczna powierzchownie na skórze, to jedynie część możliwego problemu.

Zwykle świeżo upieczone mamy otrzymują podczas wyjścia ze szpitala zalecenia, odnośnie pielęgnacji samej rany oraz terminu usunięcia szwów. Nie są informowane o konieczności zadbania stricte o bliznę. Pacjentki nie zawsze mają świadomość, iż często blizna, która jest gładka i być może niewidoczna, może w przyszłości dawać niemałe problemy.

Etapy modelowania się blizny

Postępowanie fizjoterapeutyczne

W badaniu blizny biorę pod uwagę zarówno aspekt estetyczny, jak i funkcjonalny. Oceniam jej wygląd, miękkość/twardość, koloryt, czucie lub jego brak wokół oraz ruchomość względem tkanek leżących niżej. To właśnie ta przesuwalność może rodzić największe problemy, dlatego głównym celem fizjoterapii blizny jest wypracowanie prawidłowej ruchomości blizny.

Postępowanie fizjoterapeutyczne dobierane jest adekwatnie do etapu formowania się blizny.

Etap pierwszy

W fazie pierwszej pracuję z tkankami okolicznymi, nie z samą raną. Terapię na tym etapie można rozpocząć, gdy szwy są już wyjęte, a pierwotny stan zapalny już wygaszony. Praca ta ma na celu zmniejszenie obrzęku oraz poprawę krążenia w obrębie gojącej się tkanki. Jest to także faza, w której sama pacjentka może dużo zrobić. Przede wszystkim:

• odpoczynek, umożliwienie regeneracji organizmu,
• ostrożność podczas zmian pozycji,
• pielęgnacja i wietrzenie rany,
• noszenie spodni i bielizny, które nie uciskają rany,
• utrzymywanie prawidłowej postawy ciała,
• podczas kaszlu i kichania zbliżamy brzegi rany do siebie.

Etap drugi

Terapię blizny w fazie drugiej kierunkuję głównie na polepszenie elastyczności blizny, poprawę czucia wokół niej oraz zwiększenie jej ruchomości względem tkanek okolicznych. Udoskonalenie czucia uzyskuję przez uwrażliwianie blizny różnymi bodźcami, do których odbierania, są stworzone receptory skórne. Stosuję głównie terapię powięziową, kinesiotaping oraz środki pielęgnacyjne i farmakologiczne (te ostatnie – jeśli istnieją ku temu wskazania). Bardzo często na tym etapie instruuję pacjentki, jak samodzielnie mobilizować i uwrażliwiać bliznę pomiędzy wizytami w moim gabinecie.

Etap trzeci

Wydawać by się mogło, że w trzeciej fazie jest już za późno na odbycie wizyty odnośnie poprawy jakości blizny. Nic bardziej mylnego, nawet w tej fazie mamy jeszcze spore zaplecze technik, służących polepszeniu struktury i funkcji blizny. Możliwe, że im później pacjentka rozpocznie rehabilitację blizny, tym dłuższy to będzie proces, jednak zawsze warto spróbować popracować z tkanką, gdyż efekty potrafią być zaskakujące.

Odczucia w trakcie terapii blizny

Warto także wspomnieć o możliwych odczuciach pacjentki w trakcie pracy z blizną. Należy do nich wrażenie:

• kłucia,
• swędzenia,
• palenia,
• pieczenia,
• delikatny ból.

Cele terapii blizny

Wspomniałam wcześniej, iż bliznę ocenia się pod kątem estetycznym oraz funkcjonalnym. Na tej podstawie możemy określić następujące cele pracy z blizną po cięciu cesarskim:

• zapobieganie powstawaniu zrostów pomiędzy blizną, a tkankami leżącymi poniżej;
• zapobieganie powstawaniu bliznowców;
• uelastycznienie blizny;
• poprawa wyglądu blizny (jednolity kolor, cienka linia, brak wciągnięć);
• eliminacja bólu w obrębie blizny, zwłaszcza w trakcie ruchu całym ciałem;
• umożliwienie utrzymania prawidłowej postawy ciała;
• eliminacja trudności w zajście i utrzymanie kolejnej ciąży;
• eliminacja dolegliwości bólowych jamy brzusznej, miednicy oraz kręgosłupa lędźwiowego;
• eliminacja bolesnego współżycia;
• zwiększenie czucia wokół blizny.

Sygnały alarmowe

Część objawów dotyczy bezpośrednio miejsca wokół blizny, inne na skutek połączeń mięśniowo-powięziowych na pierwszy rzut oka nie zostaną powiązane z bliznowaciejącą tkanką. Najczęściej występują:

• bóle podbrzusza,
• bóle w obrębie miednicy mniejszej,
• brak czucia w rejonie blizny,
• bóle odcinka lędźwiowego kręgosłupa,
• problemy z wypróżnianiem – biegunki, zaparcia,
• drętwienia kończyn dolnych.

Wizyta poporodowa

Uważam, że po porodzie każda pacjentka powinna zgłosić się profilaktycznie na wizytę, która może pomóc uniknąć w przyszłości wielu problemów zdrowotnych. Podczas takiej wizyty sprawdzam mięśnie brzucha pod kątem ich możliwego rozejścia się, które w ciąży jest fizjologiczne. Ponadto badam mięśnie dna miednicy – m.in. ich umiejętność napięcia oraz rozluźnienia; a także oceniam bliznę po cięciu cesarskim, pęknięciu lub nacięciu krocza. Zapraszam także pacjentki z problemem wysiłkowego nietrzymania moczu oraz dolegliwości bólowych w obrębie krocza.

Jeśli niedawno zostałaś mamą, cierpisz na któreś z wyżej wymienionych dolegliwości lub chcesz się upewnić co do stanu swojego zdrowia i możliwości powrotu do sportu, zapraszam do kontaktu.