Kompendium wiedzy

Co to jest nietrzymanie moczu?

Wedle definicji nietrzymanie moczu polega na niekontrolowanym wycieku moczu z pęcherza, niezależnie od przyczyny. Najczęściej pojawia się podczas kaszlu, kichnięcia, wybuchu śmiechu, skakania, biegania i dźwigania cięższych przedmiotów. W poważnych przypadkach wyciek może pojawić się w trakcie zmiany pozycji z siedzącej do stojącej lub całkowicie bezwiednie.

Problem nie tylko natury fizycznej…

Tak naprawdę, o ile każdy jest w stanie rozpatrzyć techniczny aspekt nietrzymania moczu w kategorii problemu zdrowotnego, o tyle aspekt psychiczny często zostaje zapomniany. Tymczasem wiele osób, które borykają się z tym schorzeniem unika często wyjść z domu w obawie przed incydentem nietrzymania moczu, a co za tym idzie wstydliwą sytuacją w oczach innych ludzi.

Czynniki ryzyka nietrzymania moczu

Istnieje kilka aspektów, które mogą predysponować do wystąpienia nietrzymania moczu. Należą do nich głównie:

• Przebyta ciąża i/lub poród,
• Duża masa urodzeniowa dziecka,
• Przedłużona faza parcia w trakcie porodu,
• Poród z pęknięciem mięśni krocza lub urazy krocza,
• Otyłość – tłuszcz trzewny może obciążać mięśnie dna miednicy.
• Nikotynizm – substancje zawarte w papierosach wpływają na wydzielanie estrogenów, upośledzają także kolagen zawarty w tkance łącznej, przez co powięź dna miednicy ulega osłabieniu.
• Ciężka praca i aktywność fizyczna – związana jest najczęściej z przenoszeniem dużych ciężarów, co wzmaga ciśnienie w jamie brzusznej i może prowadzić do osłabienia dna miednicy.
• Choroby współistniejące:

Cukrzyca – neuropatia cukrzycowa prowadzi do zaburzenia odczuwania wypełniania się pęcherza moczowego.

Choroby płuc – przewlekły kaszel prowadzi do wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej.

Choroby jelit – wzdęcia, zaburzenia wypróżniania obciążają ciśnieniem dno miednicy, a dodatkowo napięcie struktur układu pokarmowego może przenieść się na mięśnie miednicy mniejszej.

Nerwica – bardzo często w jej przebiegu występują parcia naglące.

• Obniżenie narządu rodnego,
• Nieprawidłowe nawyki toaletowe,
• Częste infekcje dróg moczowo-płciowych,
• Niska podaż płynów,
• Stres.

Podsumowując, nietrzymanie moczu najczęściej pojawia się w konsekwencji wzrostu ciśnienia śródbrzusznego, osłabienia mięśni dna miednicy, czynników zapalnych oraz urazowych. Należy nadmienić, iż nieprawidłowo pracujące mięśnie dna miednicy, mogą mieć zarówno obniżone, jak i podwyższone napięcie mięśniowe.

Typy nietrzymania moczu

Występuje kilka typów nietrzymania, w zależności od objawów występujących. Wyróżnia się zatem:

• Naglące nietrzymanie moczu (najczęściej związane z infekcjami, kamicą nerkową, chorobą Parkinsona, udarem mózgu, alkoholizmem). W tym typie nie ma żadnego strukturalnego uszkodzenia mięśni dna miednicy.
• Wysiłkowe nietrzymanie moczu – związane z wzrostem ciśnienia jamy brzusznej, co skutkuje zaburzeniem zamykania mięśni pęcherza moczowego.
• Odruchowe nietrzymanie moczu (związane z przerwaniem rdzenia kręgowego)
• Nietrzymanie moczu uwarunkowane przepełnieniem (np. u pacjentów z neuropatią cukrzycową)
• Mieszane nietrzymanie moczu – współistnieją najczęściej objawy wysiłkowego nietrzymania moczu oraz pęcherza nadaktywnego (nietrzymania naglącego).

Każdy z typów nietrzymania moczu różni się doborem technik terapeutycznych.

Fizjoterapia w nietrzymaniu moczu

Nadrzędnym celem fizjoterapii w nietrzymaniu moczu będzie całkowita eliminacja objawów. Kluczowym elementem rehabilitacji jest przeprowadzenie wywiadu, który pomaga określić rodzaj nietrzymania moczu. Poniżej kilka przykładowych pytań:

1. Jak często oddaje Pani mocz w ciągu dnia?
2. Czy pojawia się konieczność oddania moczu w nocy?
3. Jak często zdarza się nietrzymanie moczu?
4. W jakich sytuacjach zdarza się nietrzymanie moczu?
5. Jaka ilość moczu wycieka?

Fizjoterapia ma do zaoferowania wiele wariantów terapii, która z kolei musi być dopasowana indywidualnie do pacjentki.

Środki fizjoterapeutyczne przy nietrzymaniu moczu:

• Omówienie profilaktyki nietrzymania moczu

Odpowiednio wdrożona profilaktyka stanowi o powodzeniu terapii, ponieważ pacjentki na co dzień posiadają mnóstwo narzędzi do przeciwdziałania objawom. Jej główną składową jest eliminacja parcia podczas aktu mikcji i defekacji.

• Trening mięśni dna miednicy

W zależności od wyniku badania, rodzaj ćwiczeń dobiera się stricte do stanu pacjentki. Trening jest ukierunkowany na wzmocnienie siły i/lub wytrzymałości mięśni dna miednicy lub na umiejętność ich relaksacji. Prawidłowego wykonywania ćwiczeń uczy się w gabinecie, następnie pacjentki otrzymują rozpisany trening do domu. Z czasem trening ulega progresji, zależnej od możliwości indywidualnych pacjentki. Dodatkowym atutem poprawy aktywności mięśni dna miednicy jest poprawa ich ukrwienia, która skutkuje lepszą percepcją ćwiczonej okolicy.

• Reedukacja postawy ciała oraz ćwiczenia oddechowe

Częstym problemem jest postawa, która dodatkowo obciąża dno miednicy, wobec czego jednym z narzędzi fizjoterapii jest nauka poprawnej postawy. Ćwiczenia oddechowe pomagają zmniejszyć ciśnienie w jamie brzusznej,  a także poprawiają koordynację ruchową oraz pomagają w lepszym czuciu własnego ciała.

• Trening pęcherza moczowego

Zwłaszcza u pacjentów z parciami naglącymi lub zaburzeniami czucia w przebiegu neuropatii cukrzycowej. Trening ten pozwala na przywrócenie prawidłowego wzorca oddawania moczu, który pozwala na regularne i kontrolowane opróżnianie pęcherza bez uczucia parcia. W efekcie wydłuża się czas pomiędzy wizytami w toalecie.

• Instruktaż prawidłowej metody kaszlu, kichania oraz zmian pozycji

Instruktaż ten jest ukierunkowany na zmniejszanie ciśnienia w jamie brzusznej podczas newralgicznych sytuacji.

Bardzo często pacjentki korzystają z gotowych ulotek z ćwiczeniami na nietrzymanie moczu. Jest to o tyle problematyczne, gdyż nie istnieje jeden sztywny schemat ćwiczeń z nietrzymaniem moczu, a przyczyna problemu pozostaje nieznana. Wobec tego często obserwuje się pogorszenie stanu z powodu ich przeciążenia i nadmiernego napięcia – w konsekwencji osłabienia, co wpływa przede wszystkim na sferę psychiczną.

Fizjoterapia nietrzymania moczu daje bardzo dobre rokowania, przy odpowiednio wdrożonych środkach.

Zadbaj o swoje samopoczucie i skontaktuj się ze mną!